Certyfikaty i etykiety

1. Po co są używane etykiety?

Certyfikaty i etykiety potwierdzające zrównoważoną produkcję mogą pomóc nabywcom publicznym w określaniu wymogów dotyczących bioproduktów w ich zamówieniach.

Zgodnie z nowymi dyrektywami UE w sprawie zamówień publicznych(2014) instytucje zamawiające mają możliwość używania etykiet jako źródła informacji do definiowania specyfikacji technicznych, sprawdzenia zgodności z wymaganiami/specyfikacjami technicznymi lub do oceny kryteriów wyboru. Sprawdzając zgodność z wymaganiami stawianymi w procesie o udzielenie zamówienia, przyjmując etykietę jako jeden ze sposobów potwierdzenia zgodności ze specyfikacjami technicznymi można zaoszczędzić czas, zapewniając jednocześnie wysokie normy środowiskowe w procesie zamówień publicznych.

2. Jak nabywca publiczny może używać etykiet?

Nowe dyrektywy UE w sprawie zamówień publicznych (2014) określają ściśle określone warunki używania etykiet w specyfikacjach technicznych zamówienia, kryteriach udzielenia zamówienia lub wymaganiach dotyczących umów. Nie można wymagać etykiet w kwestiach, które nie są istotne dla danego zamówienia, takie jak wymogi dotyczące ogólnej polityki firmy. W takim przypadku można nadal określić specyfikacje techniczne w odniesieniu do szczegółowych specyfikacji danej etykiety lub jej części, które dotyczą przedmiotu umowy. Etykieta może być wtedy wykorzystana jako dowód na to, że oferta spełnia wymagania żądanych specyfikacji.

Warunki używania etykiet
Wymagania dla etykiet:
  • muszą być proporcjonalne, wszystkie wymagania muszą mieć związek z przedmiotem zamówienia;
  • muszą opierać się na obiektywnie sprawdzalnych i niedyskryminujących kryteriach;
  • są one ustalane przez podmiot trzeci, na który wykonawca ubiegający się o etykietę nie może wywierać decydującego wpływu.
Etykieta:
  • jest przyjmowana w drodze otwartej i przejrzystej procedury, dostępnej dla wszystkich zainteresowanych stron;[1]
  • może zostać przyznana każdemu zainteresowanemu wykonawcy.
    Należy uwzględnić:
    • Czy wymóg posiadania etykiety jest proporcjonalny. Uzyskanie znaku certyfikacyjnego wiąże się z obciążeniami administracyjnymi dla przedsiębiorców, a czasami pociąga za sobą znaczne koszty;
    • Czy narzucenie wymogu etykiety nie utrudnia innowacji.
      Należy obowiązkowo:
      1. Akceptować podobne etykiety;
      2. Akceptować inne odpowiednie środki potwierdzania (takie jak dokumentacja techniczna potwierdzająca, że oferent spełnia wymagania), jeśli przedsiębiorca:
          1. wykaże, że nie miał on możliwości uzyskania określonej etykiety lub podobnego znaku w terminach wskazanych przez instytucję zamawiającą z przyczyn, których nie można przypisać do niego, oraz
          2. wykaże, że roboty budowlane, dostawy lub usługi, które mają być wykonane, spełniają wymagania konkretnej etykiety lub odpowiednie wymagania określone przez instytucję zamawiającą.
        Dalsze szczegóły dotyczące wymagań dla używania etykiet w zamówieniach publicznych są zawarte w samych dyrektywach i w najnowszych wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących ekologicznych zamówień publicznych: Zielone zakupy! Podręcznik – trzecie wydanie opublikowano w kwietniu 2016.

        [1] Ten warunek jest zwykle spełniany przez etykiety ISO typu I, ale nie przez prywatny system certyfikacji wymieniony w sekcji 2 (wyjaśnienie typów etykiet patrz też przypis 2).

        3.Ważne etykiety

        Tutaj można znaleźć (niewyczerpującą) listę różnych etykiet, systemów certyfikacji i standardów, które można rozważyć przy zakupie bioproduktów lub biousług.

        3.1 Wieloaspektowe ekoetykiety określające bioprodukty

        W Europie istnieją trzy wieloaspektowe ekologiczne etykiety ISO 14024 typu I. Ekoetykieta UE, Etykieta Skandynawska i Etykieta Błękitnego Anioła. Określonymi kategoriami bioproduktów objętymi tymi etykietami, są oleje i smary, produkty sanitarne, artykuły jednorazowego użytku do żywności i materiały biurowe.

        ISO rozróżnia ekoetykiety typu I, II i III, z których najmocniejsze są typu I. Są to dobrowolne, oparte na wielu kryteriach programy podmiotów trzecich, które przyznają licencję, zezwalającą na używanie na produktach ekoetykiet, wskazujących na ogólną preferencję środowiskową produktu w danej kategorii produktu, przy uwzględnieniu jego cyklu życia. Etykiety typu II są deklaracjami własnymi, a etykiety typu III nie wyznaczają żadnych progów ani nie wymagają ogólnej preferencji środowiskowej.

        Wieloaspektowe ekoetykiety

        EU Ecolabel(„Kwiat”):

        Nordic Ecolabel („Skandynawski łabędź”)

        • Produkty sanitarne: W tej grupie produktów znajdują się materiały pochodzenia biologicznego w postaci puszystej masy celulozowej i biopolimerów. Skład materiału musi zawierać 7% wszystkich polimerów z odnawialnych surowców, 50% wszystkich materiałów pochodzących ze źródeł odnawialnych lub potencjał pogłębienia globalnego ocieplenia wszystkich materiałów nie może przekraczać 2,1 kg równoważnika CO2/kilogram produktu. Więcej informacji można znaleźć tutaj.
        • Produkty jednorazowego użytku do żywności: Co najmniej 90% wagi produktu musi być wytwarzane z odnawialnych surowców (z wyjątkiem wypełniaczy nieorganicznych, które mogą stanowić do 20% produktu). Więcej informacji można znaleźć tutaj.

        Blue Angel („Der Blaue Engel“):

        • Materiały biurowe (przyrządy piśmiennicze i pieczątki): Wprowadzona w 2016 r. zmiana kryteriów dla tych produktów przewidywała, że muszą one być wyprodukowane w 60% z odnawialnych surowców lub w 80% z materiałów pochodzących z recyklingu. Więcejinformacji można znaleźć tutaj.

        3.2 Prywatne certyfikaty osób trzecich dotyczące różnych aspektów (etykiety jednoaspektowe)

        3.2.1 Zrównoważone surowce

        Uprawa zasobów odnawialnych (zwykle z leśnictwa i rolnictwa, czasami z akwakultury morskiej) ma ogromny wpływ na zrównoważone gospodarowanie finalnymi bioproduktami. W związku z unijną polityką w zakresie energii odnawialnej, kilku certyfikatorów opracowało systemy certyfikacji biomasy rolniczej, które spełniają warunki ustanowione w dyrektywie UE w sprawie energii ze źródeł odnawialnych (RED) z 2009 roku. Niektórzy z nich dostosowali swoje systemy w taki sposób, aby mogły być stosowane również do materiałów, nie tylko dla energii. W przypadku drewna, z uwagi na obawy o niezrównoważone praktyki leśne w wielu częściach świata, systemy certyfikacji na rzecz zrównoważonego rozwoju zostały opracowane jeszcze przed polityką w zakresie energii odnawialnej.

        Raport WWF z 2013 oceniający różne systemy certyfikacji, porównujący ich wymagania, itd., jest dostępny tutaj. Od tego czasu systemy certyfikacji rozwinęły się i nie ma pewności, czy porównanie jest aktualne. Jednak zgodnie z oceną z 2013 r. RSB został uznany za najlepszy system certyfikacji wszystkich rodzajów biomasy, a RSPO i RTRS uzyskały najwyższe oceny dla pojedynczych typów biomasy (odpowiednio soi i oleju palmowego) natomiast certyfikat Bonsucro, zklasyfikowany został tuż za nimi.


        Zrównoważone surowce - systemy certyfikacji

        Drewno

        Biomasa rolnicza

        3.2.2 Zawartość biologiczna

        Istniejąca certyfikacja zawartości biologicznej dotyczy zawartości biologicznego węgla i jest oparta na amerykańskiej normie ASTM 6866 „Standardowe metody testowe do oznaczania biologicznej zawartości próbek stałych, ciekłych i gazowych przy użyciu analizy radiowęglowej”, ale także odnosi się do CEN TS 16137 „Tworzywa sztuczne oznaczanie zawartości biowęgla”. Gdy europejskie normy dotyczące zawartości biologicznej zostaną sfinalizowane i opublikowane (koniec 2016 r.), oczekuje się, że europejskie organy certyfikujące również będą je brały pod uwagę.


        Zawartości biologicznej - systemy certyfikacji

        Poniżej przedstawione są systemy certyfikacji stosowane w Europie do wykazania zawartości biologicznej:

        3.2.3 Możliwości zakończenia cyklu życia

        Istnieje wiele certyfikatów i etykiet, które podkreślają specjalne możliwości wycofywania bioproduktów z użytku, takich jak kompostowalność, biodegradowalność w glebie, biodegradowalność w wodzie morskiej itd. (wyjaśnienie tych pojęć patrz InnProBio broszura nr 3 na temat biodegradowalności).

        Poniżej wymieniono trzy najpowszechniej stosowane w Europie certyfikaty na potrzeby udokumentowania zgodności z normą o kompostowalności EN 13432:


        Kompostowalność & biodegradowalność - systemy certyfikacji

        Kompostowalność przemysłowa:

        Przegląd wszystkich dostępnych na świecie znaków potwierdzających kompostowalność patrz summary report of the KBBPPS (Knowledge Based Bio-based Products’ Pre-standardization) project on compostability standards.

        Kompostowalność domowa:

        Biodegradowalność w glebie:

        Biodegradowalność w wodzie morskiej:


        Certyfikaty i etykiety